کانوا من آیاتنا عجبا

داستان عاشورا سراسر عجایب است و اعجب عجایب آن است که حسین(ع) در پی کسانی می‎فرستد و گردان و دلیرانی را به گرد خود فرا می‎خواند و در شب حادثه بیعت از همه بر می‎دارد و اذن رفتن می‎دهد که دشمنان را با شما کاری نیست بل تنها به دنبال منند!

او پیشتر نیز در منزل «زباله» بیعت از همراهان برداشته بود ولی باز دعوت به همراهی می‎کرد که آنها که تا زباله آمده بودند هنوز امیدی به حکومت کوفه داشتند ولی در زباله امیدهای دنیاطلبان به زباله‎دان شد و حسین از امیدواران دنیا بیعت برداشت. ولی اینها که تا کربلا آمده‎اند اگر می‎خواستند بروند در زباله رفته بودند یا نباید دعوت می‎شدند و دعوت می‎پذیرفتند؟ آن همه اصرار برای دعوت یاران به این مهمانی برای چه بود و این تاکید به برداشتن بیعت و رفتن بدون بهره‎ای از ضیافت کربلا برای چیست؟ حکایت ناز معشوق است که دل از عاشق بیچاره ربوده و حال او را در طی طریق عشق مخیر می‎کند که مقتضای تفسیر عارفانه عاشوراست یا حکایت ابتلاء مجدد اصحاب و آزمودن آزموده هاست؟

حسین در منزل «زرود» به دنبال «زهیر بن قین» فرستاد و او را به یاری خود ‎خواند. زهیر با بی رغبتی آمد اما آمد. در منزل زباله وقتی از خیانت شیعیان کوفه مطمئن شد فرمود: «اینک هر یک از شما که بخواهد در برگشتن آزاد است و از سوی ما حقی بر گردنش نیست».[1] خیلی ها رفتند ولی زهیر باقی ماند.

در منزل «قصر بنی مقاتل» «عبیدالله ابن حر» را دعوت کرد و چون دعوت در او اثر نکرد خود به ملاقاتش رفت و گفت: «تو در دوران عمرت گناهان زيادى را مرتكب شده و خطاهاى فراوانى از تو سرزده است آيا مى‎خواهى توبه كنى و از آن خطاها و گناهها پاك گردى؟

و عبيداللّه پرسید: چگونه توبه كنم ؟

امام: فرزند دختر پيامبرت را يارى كن و در ركاب وى با دشمنان او بجنگ».[2] و ابن حر نیامد که نیامد.

در این مرحله فرقی نمی‎کند، زهیر و عبیدالله، عثمانی بوده‎اند و با علی جنگیده‎اند یا حتی ابن حر دزد گردنه گیر بوده. حسین فطرت های پاک ایشان را خریدار است، که فرق است میان عالم و عابد

آن گلیم خویش بدر می‌برد ز موج              

وین جهد می‌کند که بگیرد غریق را

حسین فقط غرقی از آب نگرفته که تک تک اینان را دست چین کرده، به این مهمانی دعوتشان کرده، یا به دنبالشان فرستاده یا خود به دنبالشان رفته و حالا می خواهد نه آنها، که اهل خانواده‎اش را با آنها فراری دهد!

ابتدا از آنها تحسین و تمجید می‎کند و بزرگشان می‎شمارد و خیالشان را راحت می‎کند که در آزمون سرفراز شده‎اند: «من یارانی باوفاتر از یاران خود نمی‎شناسم و خاندانی باوفاتر و صدیق‎تر از اهل بیت خود سراغ ندارم. خداوند به همه شما جزای خیر دهاد».[3]

و بعد راه را بر ایشان می گشاید: «به همه شما اجازه می دهم که از این سیاهی شب استفاده کنید و هر یک از شما دست یکی از افراد خانواده مرا بگیرد و به سوی آبادی و شهر خود رود و جان خود را از مرگ نجات بخشد زیرا این قوم فقط در پی من هستند و اگر بر من دست یابند با دیگران کاری ندارند»![4]

به فرزندان عقیل می گوید: قتل مسلم شما را بس است بروید که من به شما اجازه دادم ![5]

به نافع می گوید: نمی‎خواهی در این تاریکی شب به میان آن دو کوه بروی و خودت را نجات دهی؟[6]

و حالا آنها هستند که نمی‎خواهند بروند. نافع به خواهش بر پایش می‎افتد و همان زهیری که با بی میلی به دیدار حسین آمد و در دام عشقش گرفتار شد، حالا می‎گوید: «يابن رسول الله! به خدا سوگند! دوست داشتم که در راه حمايت تو هزار بار کشته، باز زنده و دوباره کشته شوم و باز آرزو داشتم که با کشته شدن من، تو يا يکي از اين جوانان بني هاشم از مرگ نجات يابيد».

می‎توان این آزادی از بیعت را نوعی نازیدن معشوق تصور کرد ولی من تصور می‎کنم قرار است اصحاب الحسین کاملا مختار باشند و بدون ذره‎ای تردید. قرار نیست حالا که بیعتی کرده‎اند در قافیه‎اش بمانند که اگر چنین بود زهیرهای مردد و مکرَه نمی‎توانستند آن صحنه های بدیع را در کربلا به تصویر بکشند! قرآن به حسین می‎آموزد که: «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» و فاعل اقامه قسط خود مردمان مختارند!

هر چه بیشتر می‎خوانی بیشتر درک می‎کنی که چرا سر بریده حسین بر نیزه می‎خواند: « اَم حَسِبت‌َ اَن‌َّ اَصحـَب‌َ الکَهف‌ِ والرَّقیم‌ِ کانوا مِن ءایـَتِنا عَجَبـا».[7]

---

[1] . فَمَنْ اَحَبَّ مِنْكُمُ الا نْصِرافَ فَلْيَنْصَرِفْ لَيْسَ عَلَيْهِ مِنّا ذِمامٌ

[2] . تَنْصُرُ ابْنَ بِنْتِ نَبِيِّكَ وتُقاتِلُ مَعَهُ.

[3] . فإنّی لا أعلَمُ أصحاباً أوفى و لا خیراً مِن أصحابی، ولا أهلَ بیتٍ أبَرَّ و لا أوصَلَ من أهل بیتی، فجزَاکمُ اللهُ عنّی جمیعاً.

[4] . وإنّی قد أذِنتُ لکم فانطِلقُوا جمیعاً فی حِلٍّ لیس علیکم منّی ذِمام، وهذا اللیلُ قد غَشِیَکم فاتَّخِذوه جَمَلاً و لیأخذ کل رجل منکم بید رجل من أهل بیتی فجزاکم الله جمیعا خیراً و تفرقوا فی سوادکم و مدائنکم، فإن القوم إنما یطلبوننی و لو أصابونی لذهلوا عن طلب غیری.

[5] . حسبکم من القتل بمسلم اذهبوا قد اذنت لکم!

[6] . ألاَ تَسلُکُ بین هذینِ الجبلَینِ فی جوفِ اللیل وتنجو بنفسک ؟

[7] . آیا گمان کردی اصحاب کهف و رقیم از آیات عجیب ما بودند؟